Przejdź do treści

Historia wydziału

Ważniejsze wydarzenia i daty w historii Wydziału Nauk Humanistycznych UP

 

 

Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie został powołany pod nazwą Państwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w dniu 11 maja 1946 roku przez Komitet Organizacyjny Państwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie, a następnie utworzony na mocy zarządzenia Ministra Oświaty z dnia 24 września 1946 roku. Początkowo Państwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna odbiegała od struktury uniwersytetów, a proces edukacyjny obejmował takie przedmioty pomocnicze jak, m.in. filozofii, biologii wychowawczej, socjologii wychowania. W tej grupie znalazły się również przedmioty pedagogiczne, takie jak: pedagogika i dydaktyka ogólna, historia wychowania, psychologia pedagogiczna. Natomiast przedmioty studium specjalnego zostały podzielone na trzy sekcje: humanistyczną, przyrodniczą oraz matematyczną. Sekcja humanistyczna obejmowała język polski i literaturę polską, historię i języki obce (angielski, francuski, rosyjski i niemiecki). 

W roku 1949 powstał Wydział Humanistyczny w wyniku połączenia trzech sekcji istniejących już w Uczelni, a mianowicie sekcji polonistyczno-estetycznej, polonistyczno-historycznej oraz polonistyczno-językowej. Stanowisko dziekana nowopowstałego wydziału powierzono prof. Stanisławowi Pigoniowi. 

Znaczącym momentem dla rozwoju Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie, a tym samym dla Wydziału Humanistycznego, było wprowadzenie nowej ustawy z dnia 15 grudnia 1951 roku o szkolnictwie wyższym i o pracownikach nauki. Na jej podstawie wdrożono Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 13 grudnia 1952 r. w sprawie utworzenia wydziałów i katedr w Wyższych Szkołach Pedagogicznych. Powstała struktura organizacyjna Wydziału Humanistycznego na wzór uniwersytecki – powołano dziekana, prodziekana oraz radę wydziałową, w skład której wchodził dziekan, prodziekan, wszyscy samodzielni pracownicy oraz przedstawiciele pomocniczych pracowników nauki, organizacji politycznych i młodzieżowych. Katedra stała się fundamentalną komórką dydaktyczno-naukową, a jej pracami zawiadował kierownik, który powołany zostawał na wniosek rektora przez ministra oświaty. Z dniem 1 stycznia 1953 roku w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie ustanowiono 16 katedr wraz z połączonymi zakładami naukowymi. Wydział Humanistyczny  zmienił nazwę na Wydział Filologiczno-Historyczny, a w jego ramach powołano następujące katedry: Podstaw Marksizmu – Leninizmu, Pedagogiki, Historii Literatury, Języka Polskiego, Literatury Rosyjskiej i Radzieckiej, Języka Rosyjskiego, Historii Powszechnej, Historii Polski. 

W roku 1956 odbyły się pierwsze wybory dziekana i prodziekanów, zarządzone przez Radę Wydziału. Dziekanem został doc. dr Ignacy Zarębski, a prodziekanami: doc. dr Henryk Smarzyński i mgr Józef Łukacz. 

Od 1959 roku Wydział Filologiczno – Historyczny mógł nadawać stopień doktora nauk humanistycznych i był jednym z pierwszych, które ówcześnie uzyskały taką możliwość. Dnia 3 maja 1961r. Rada Wydziału Filologiczno-Historycznego nadała pierwszy stopień doktora Janowi Kulpie. Trzy lata później na wydziale rozpoczęto  rekrutację za studia z pedagogiki specjalnej.  

Na mocy Zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Nauki i Techniki z dnia 9 sierpnia 1967 r. Wydział Filologiczno-Historyczny uzyskał prawo do przeprowadzania przewodów habilitacyjnych. Pierwsze kolokwium habilitacyjne na wydziale odbyło się w dniu 24 kwietnia 1968 r. Do końca lat 60. Wydział Filologiczno-Historyczny pozostał jedynym wydziałem Uczelni, który posiadał odpowiednie ustawowe warunki do nadawania stopnia doktora habilitowanego.  

Studia doktoranckie w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie wprowadzone zostały zarządzeniem ministra oświaty z dnia 7 lipca 1967 roku. Od tego momentu dotyczyły one kierunków humanistycznych, prowadzonych na Wydziale. Rozwój Wydziału doprowadził do restrukturyzacji i pod koniec dekady lat sześćdziesiątych powstały nowe jednostki – instytuty. Jednym z pierwszych nowo powstałych był Instytut Nauk Pedagogicznych, utworzony na mocy Zarządzenia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z dnia 15 kwietnia 1969 roku. Instytut powstał z połączenia trzech zakładów i jednej pracowni: Zakładu Pedagogiki, Zakładu Psychologii, Zakładu Nauczania Początkowego oraz Pracowni Nowych Technik Nauczania. Jego pierwszym kierownikiem został doc. dr hab. Jan Kulpa. Później powstały: Instytut Filologii Polskiej, Instytut Filologii Rosyjskiej, Instytut Historii.  

W latach siedemdziesiątych w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie zaobserwowano duży rozwój studiów podyplomowych i doktoranckich. Od 1970 roku studia te osiągnęły stałą podstawę prawną (Zarządzenie Ministra Oświaty z 19 VI 1970r.), ustanowiono wówczas 8 podyplomowych studiów ze specjalizacją: pedagogika, historia, filologia rosyjska, wychowanie obywatelskie, filologia polska, matematyka, biologia, i geografia. Ich celem było dokształcenie kwalifikacji zatrudnionych w oświacie oraz uaktualnienie ich dotychczasowej wiedzy. 

1 grudnia 1971 r. ponownie nastąpiła zmiana nazwy wydziału. Powrócono do poprzedniej nazwy Wydział Humanistyczny, która pozostała w strukturze na następne czterdzieści lat. W tej samej restrukturyzacji uczelni wyłoniono w ramach Wydziału kolejne instytuty. M.in. Instytut Filologii Rosyjskiej z trzema zakładami: Zakładem Literatury Rosyjskiej i Radzieckiej, Zakładem Języka Rosyjskiego oraz Zakładem Dydaktyki Języka Rosyjskiego, zastępując dawną Katedrę Literatury i Języka Rosyjskiego.  

Instytut Historii powstał w roku 1971 z połączenia Katedry Historii Polski oraz Katedry Historii Powszechnej. Funkcjonowały w nim wówczas takie zakłady jak: Historii Starożytnej i Średniowiecznej, Historii Nowożytnej i Najnowszej oraz Dydaktyki Historii i Wychowania Obywatelskiego. 

W połowie lat siedemdziesiątych powstał Instytut Filologii Polskiej w wyniku połączenia działających uprzednio katedr i zakładów: Literatury Polskiej, Języka Polskiego i Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego. Dyrektorem tego Instytutu został prof. Wincenty Danek. Z dniem 22 listopada 1975 roku Rektor utworzył Zakład Bibliotekoznawstwa, który prowadził dwa kierunki – bibliotekoznawstwo i informację naukową.  

Od roku 1977 zaczęto przykładać większą uwagę do kształcenia w zakresie filologii i dlatego stworzono nowy kierunek studiów stacjonarnych – filologię romańską. Rok później utworzono samodzielną jednostkę – Zakład Filologii Romańskiej. W tym samym roku wydzielono z Instytutu Filologii Polskiej Samodzielny Zakład Bibliotekoznawstwa. 

W roku akademickim 1980/1981 w strukturze Wydziału Humanistycznego utworzono Instytut Nauk Społecznych. Na wniosek Rektora w sprawie zmiany organizacji w Wyższej szkole Pedagogicznej w Krakowie , Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, wyraziło zgodę na podział Instytutu Nauk Pedagogicznych. W wyniku podziału utworzone zostały: Katedra Pedagogiki, Katedra Pedagogiki Specjalnej, Katedra Historii Oświaty i Wychowania, Katedra Nauczania Początkowego i Wychowania Przedszkolnego. Stworzono również trzy zakłady : Samodzielny Zakład Pedagogiki z Wychowaniem Obronnym, Samodzielny Zakład Psychologii, Samodzielny Zakład Technik Nauczania. Ten ostatni w roku 1982 został włączony do Centralnego Ośrodka Maszyn Dydaktycznych przez Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Zarządzeniem Dziekana Wydziału Humanistycznego Instytut Nauk Pedagogicznych podzielono na katedry, w których  prowadzono odpowiednie kierunki studiów: Katedry Pedagogiki (pedagogika opiekuńczo-wychowawcza oraz pedagogika), Katedra Pedagogiki Specjalnej (pedagogika specjalna), Katedra Nauczania Początkowego i Wychowania Przedszkolnego (nauczanie początkowe i wychowanie przedszkolne), Samodzielny Zakład Pedagogiki z Wychowaniem Obronnym (pedagogika w zakresie wychowania obronnego).  

Po wprowadzeniu Zarządzenia Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 5 czerwca 1985 roku w sprawie zmian w strukturze organizacyjnej oraz Zarządzeniem Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 10 września 1985 roku zgodnie z ustawą Senatu Uczelni z dnia 3 czerwca 1985 roku wprowadzono Samodzielny Zakład Bibliotekoznawstwa, który następnie został przekształcony w Katedrę Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej.  

W 1988 roku Zarządzeniem Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej powołano siedem zakładów przy Instytucie Historii: Zakład Historii i Kultury Antycznej, Zakład Historii Średniowiecznej, Zakład Historii Nowożytnej, Zakład Historii XX wieku, Zakład Historii Najnowszej, Zakład Dydaktyki Historii, Zakład Historii Kultury i Sztuki. Kolejnymi zmianami jakie wprowadziło to zarządzenie była zmiana nazwy Katedry Nauczania Początkowego i Wychowania Przedszkolnego na Katedrę Pedagogiki Przedszkolnej i Wczesnoszkolnej, natomiast przy Katedrze Pedagogiki Specjalnej powstała Pracownia Psychologii w miejscu dawnego Samodzielnego Zakładu Psychologii. 

W 1991 roku w miejsce działającej wcześniej Katedry Filologii Romańskiej powstał Instytut Neofilologii, w jego skład wchodziły: Katedra Literatury Zachodnioeuropejskiej, Katedra Językoznawstwa, Katedra Historii Cywilizacji Zachodnioeuropejskiej oraz Nauczycielskie Kolegium Języka Angielskiego i Nauczycielskie Kolegium Języka Francuskiego. 

Ze względu na znaczny rozwój Wydziału Humanistycznego 16 stycznia 1991 roku Zarządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie zmiany struktury organizacyjnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej utworzono Wydział Pedagogiczny W składzie nowo powstałego wydziału Pedagogicznego funkcjonowały takie jednostki jak: Katedra Pedagogiki Przedszkolnej i Wczesnoszkolnej z dwoma zakładami i trzema pracowniami (Zakład Wychowania Przedszkolnego i Wczesnoszkolnego, Zakład Początkowego Nauczania Języka Polskiego, Pracownia Początkowego Nauczania Matematyki, Pracownia Wczesnoszkolnej Nauki o Środowisku, Pracownia Wczesnoszkolnej Nauki Muzyki i Plastyki), Katedra Pedagogiki Specjalnej z Pracownią Psychologii, Katedra Pedagogiki, Katedra Historii Oświaty i Wychowania, Pracownia Technologii Nauczania oraz Samodzielny Zakład Wychowania Plastycznego. Wydział ten swoją pracę rozpoczął z dniem 1 września 1992 roku.  

W roku 1994 Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej została przyłączona do Instytutu Filologii Polskiej. Wówczas w skład tego Instytutu wchodziły takie jednostki jak: Zakład Kultury i Literatury Staropolskiej, Zakład Historii Literatury Polskiej XIX wieku, Zakład Literatury Polskiej XX wieku, Zakład Logopedii i Lingwistyki Edukacyjnej, Zakład Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego oraz Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej.    

Ustawą z dnia 8 lipca 1999 r. WSP w Krakowie została przekształcona z dniem 1 września 1999 r. w Akademię Pedagogiczną im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. W tym samym roku akademickim doszło do zmiany struktury Wydziału Humanistycznego a Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej została przekształcona w Instytut.  

W następnym roku akademickim uruchomiono studia filozoficzne, a w 2002 roku Instytut Nauk Społecznych podzielono na dwa Instytuty: Filozofii i Socjologii oraz Politologii. W tym samym roku Rada Wydziału Humanistycznego otrzymała uprawnienia do nadawania stopnia doktora w zakresie nauk o polityce. 

Zarządzeniem Rektora z dnia 19 maja 2003 r. utworzono z połączenia Instytutu Filologii Rosyjskiej i dotychczasowego Instytutu Neofilologii nowy Instytut Neofilologii. Uruchomiono również samodzielne studia w zakresie języka niemieckiego, gdyż dotychczas istniała tylko filologia rosyjska z językiem niemieckim.  

W 2008 roku dzięki staraniom władz Uczelni po raz kolejny zmieniła ona nazwę na Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Tym samym od tego momentu można było podejmować znacznie większe zmian w strukturze Uczelni, tworzyć nowe zakłady, pracownie, instytuty i wydziały.  Bezpośrednio wpłynęło to również na podział Wydziału Humanistycznego, z którego z dniem 1 października 2010 roku wyłoniono Wydział Filologiczny. Od tego momentu na Wydziale Humanistycznym funkcjonowały trzy instytuty: Instytut Historii, Instytut Filozofii i Socjologii oraz Instytut Politologii, natomiast Wydział Filologiczny skupiał: Instytut Filologii Polskiej, Instytut Neofilologii oraz Instytut Nauk o Informacji.  

W 2015 roku nastąpiła zmiana nazwy Instytutu Historii na Instytut Historii i Archiwistyki, co było konsekwencją rozpoczęcia kształcenia studentów na kierunku archiwistyka, zarządzanie dokumentacją i infobrokerstwo.  

Od 1 października 2017 roku ze struktury Wydziału Humanistycznego wyłoniono Wydział Politologii, który przejął Instytut Politologii i studentów kształconych w tym zakresie. Na dwa lata w strukturze Wydziału pozostały dwa Instytuty: Historii i Archiwistyki oraz Filozofii i Socjologii.  

Po zmianie Ustawy o szkolnictwie wyższym w 2019 roku, nastąpiła restrukturyzacja Uczelni. Wraz z wprowadzeniem nowego Statutu uczelni powołano Wydział Nauk Humanistycznych w oparciu o utworzone dyscypliny naukowe. Od tego czasu WNH łączy w sobie pięć dyscyplin: literaturoznawstwo, językoznawstwo, historię, filozofię oraz nauki o sztuce. 

Funkcję pierwszego Dziekana Wydziału Nauk Humanistycznych objął prof. dr hab. Piotr Borek.    

 

Dziekani i Prodziekani

 

Rok akademicki Dziekan Prodziekani
1946/74 – 1947/48 prof. dr Stanisław Pigoń
(kierownik Sekcji Humanistycznej)
1948/49 prof. dr Stanisław Pigoń
(do 31 XII 1948 r.),
prof. dr Witold Taszycki
(od 1 II 1949 r.)
(Kierownicy Wydziału Humanistycznego)
1949/50 prof. dr Witold Taszycki
1950/51 prof. dr Józef Garbacik
(do 28 II 1951 r.),
dr Stanisław Jodłowski
(od 1 III 1951 r.)
1951/52 – 1953/54 doc. dr Stanisław Jodłowski dr Ignacy Zarębski
1954/55 – 1955/56 doc. dr Stanisław Jodłowski doc. dr Ignacy Zarębski
1956/57 – 1958/59 doc. dr Ignacy Zarębski doc. dr Henryk Smarzyński,
mgr Józef Łukacz
1959/60 – 1961/62 doc. dr Jan Nowakowski doc. dr Henryk Smarzyński
(do 31 VIII 1960 r.),
doc. dr Tadeusz Słowikowski
(od 1 IX 1960 r.),
mgr Józef Łukacz
(do 31 VIII 1960 r.),
doc. dr Helena Rzadkowska
(od 1 IX 1960 r.)
1962/63 prof. dr Jan Nowakowski doc. dr Helena Rzadkowska,
doc. dr Tadeusz Słowikowski,
doc. dr Franciszek Urbańczyk
1963/64 – 1964/65 prof. dr Jan Konopnicki
1965/66 – 1967/68 doc. dr Tadeusz Słowikowski doc. dr hab. Jan Kulpa,
doc. dr hab. Mieczysława Romankówna,
doc. dr Helena Rzadkowska
1968/69 prof. dr Tadeusz Słowikowski doc. dr hab. Stanisław Burkot,
doc. dr hab. Jan Kulpa,
doc. dr Zbigniew Tabaka
1969/70 – 1970/71 prof. dr Tadeusz Słowikowski doc. dr hab. Józef Z. Białek,
doc. dr Maria Schabowska,
doc. dr Zbigniew Tabaka
1971/72 prof. dr Tadeusz Słowikowski
(do 30 XI 1971 r.)
doc. dr hab. Stanisław Burkot
(od 1 XII 1971 r.)
doc. dr hab. Józef Z. Białek,
doc. dr Maria Schabowska,
doc. dr Zbigniew Tabaka
1972/73 – 1974/75 doc. dr hab. Józef Z. Białek doc. dr hab. Władysław Dyner,
doc. dr Maria Schabowska,
doc. dr Zbigniew Tabaka
1975/76 – 1977/78 doc. dr hab. Józef Z. Białek doc. dr hab. Czesław Majorek, doc. dr Maria Schabowska, doc. dr Emil Szewczyk
1978/79 – 1980/81 prof. dr hab. Józef Z. Białek doc. dr hab. Stefan Skowronek,
doc. dr Ewa Sławęcka,
doc. dr hab. Marian Śnieżyński
(do 29 II 1980 r.),
dr Józef Formicki (od 1 III 1980 r.).
1981/82 – 1983/84 doc. dr hab. Stefan Skowronek doc. dr Józefa Kobylińska,
doc. dr hab. Ludwik Mroczka,
doc. dr Ewa Sławęcka,
doc. dr hab. Marian Śnieżyński
1984/85 – 1986/87 doc. dr hab. Czesław Majorek doc. dr Józefa Kobylińska,
doc. dr hab. Ewa Sławęcka,
doc. dr hab. Michał Śliwa
1987/88 – 1989/90 doc. dr hab. Józefa Kobylińska doc. dr hab. Andrzej Kastory,
doc. dr hab. Roman Padoł,
prof. dr hab. Michał Śliwa,
doc. dr hab. Wacława Szelińska
1990/91 – 1992/93 dr hab. Andrzej Kastory,
prof. ndzw. WSP
dr hab.prof. ndzw. WSP Jacek Chrobaczyński,
dr hab.prof. ndzw. WSP Edward Stachurski,
dr hab.prof. ndzw. WSP Roman Padoł,
dr hab.prof. ndzw. WSP Wacława Szelińska
1993/94 – 1995/96 dr hab. Andrzej Kastory,
prof. ndzw. WSP
dr hab.prof. ndzw. WSP Jan Ożdżyński,
dr hab.prof. ndzw. WSP Józef Łaptos
1996/97 – 1998/99 prof. dr hab. Zenon Uryga dr hab.prof. ndzw. WSP Józef Łaptos,
dr hab.prof. ndzw. WSP Tadeusz Budrewicz
1999/2000 – 2001/02 dr hab. prof. ndzw. AP
Tadeusz Budrewicz
dr hab.prof. ndzw. UP Franciszek Leśniak,
dr hab.prof. ndzw. UP Teresa Żeberek
2002/03 – 2004/05 prof. dr hab.
Tadeusz Budrewicz
prof. dr hab. Franciszek Leśniak,
dr hab.prof. ndzw. UP Stanisław Koziara
2005/06 – 2007/08 dr hab.prof. ndzw. UP
Kazimierz Karolczak
dr hab.prof. ndzw. UP Barbara Guzik,
dr hab.prof. ndzw. UP Sylwester Józefiak.
2008/09 – 2011/12 dr hab. prof. UP
Kazimierz Karolczak
dr hab. prof. UP Bogusław Skowronek,
dr hab. prof. UP Sylwester Jozefiak

2012/13 – 

2016/17

prof. dr hab. Zdzisław Noga

prof. dr hab. Katarzyna Sobolewska-Myślik 

dr hab. Leszek Pyra, prof. UP

2016/17 – 

2019/20 

prof. dr hab. Bożena Popiołek  dr hab. Marzenna Jakubczak, prof. UP
dr hab. Anna Zapalec, prof. UP 

2019/20 – 

2020/21

prof.dr hab. Piotr Borek   

2020/21 – 

teraz

 dr.hab. Andrzej Kuropatnicki, prof. UP